Đặc tính kiến trúc

01 Đặc tính kiến trúc là gì?

Sách dùng thuật ngữ architecture characteristics (thay cho "yêu cầu phi chức năng" / "thuộc tính chất lượng" nghe như đánh giá sau khi làm). Giới kiến trúc quen gọi chúng là "-ilities" vì hầu hết tên tiếng Anh kết thúc bằng hậu tố đó: scalability, availability, maintainability…

Ba tiêu chí — đủ cả ba mới là "đặc tính kiến trúc"

Tường minh vs Ngầm định

02 Ba nhóm đặc tính

Không có chuẩn phổ quát — mỗi tổ chức tự diễn giải. Nhưng sách gom thành ba nhóm lớn để dễ nhớ:

03 Nguyên tắc "kiến trúc ít tệ nhất"

Mỗi đặc tính được "đỡ" là một lần thêm độ phức tạp. Nhồi quá nhiều "-ility" → giải pháp chung chung, cồng kềnh, cố giải mọi bài toán nên chẳng giải nổi bài nào. Việc quan trọng của KTS là chọn số đặc tính ÍT nhất, không phải NHIỀU nhất.

RAG  Cho MVP "Hỏi–đáp tài liệu nội bộ", đừng vội nhồi elasticity co giãn cực hạn, đa vùng, đa ngôn ngữ. Cái thật sự sống còn lúc đầu thường chỉ là độ chính xác truy hồi + khả dụng + độ trễ chấp nhận được. Thiết kế dễ lặp (iterative) để bổ sung sau, thay vì đoán đúng hết ngay lần đầu.

04 Dịch lo ngại nghiệp vụ → đặc tính

Stakeholder nói bằng ngôn ngữ nghiệp vụ; KTS phải dịch sang ngôn ngữ kỹ thuật. Bảng dịch kinh điển của sách:

RAG  Dịch một câu nói nghiệp vụ về RAG sang đặc tính:

05 Đo lường & quản trị (Chương 6)

Đặc tính chỉ hữu ích khi đo được khách quan — nếu không, "khả dụng cao" mỗi người hiểu một kiểu. Ba dạng thước đo:

public void decision(int c1, int c2) {
    if (c1 < 100)            return 0;
    else if (c1 + c2 > 500)  return 1;
    else                     return -1;
}
// E (cạnh/quyết định)=3, N (nút)=2  →  CC = 3 − 2 + 2 = 3

Quản trị bằng Fitness Function

Architecture fitness function = bất kỳ cơ chế nào đánh giá khách quan tính toàn vẹn của một/nhiều đặc tính: metric, unit test, monitor, chaos engineering. Gắn vào CI để KTS luôn biết trạng thái phần quan trọng — biến cái "quan trọng nhưng không khẩn" thành tự động.

RAG  Fitness function giữ độ trễ truy hồi không trượt — chạy mỗi lần CI:

def test_retrieval_p95_under_budget():
    lat = [measure(retriever.search(q)) for q in SAMPLE_QUERIES]
    p95 = percentile(lat, 95)
    assert p95 < 200, f"p95={p95}ms vượt ngân sách 200ms"  # performance

RAG  Ở ranh giới service, PHP quản trị availability của pipeline Python (đặc tính vận hành) — không để một sự cố làm sập cả web:

// Giám sát khả dụng của Python RAG service ở ranh giới HTTP
if (!$breaker->isAvailable('rag-py')) {
    return response()->json(['answer' => null, 'degraded' => true], 503);
}
$res = $http->timeout(2)->get('/health');   // SLA: phản hồi < 2s

06 Ghi nhớ nhanh